مطالعات اجتماعی استان سیستان و بلوچستان



كوه گل فشان چابهار

گل‌فشان هاي فعال سيستان و بلوچستان

در جنوب شرق ايران 20 گل‌فشان وجود دارد كه 5 مورد آنها بين بندر جاسك و ميناب، 9 مورد بين چابهار و بندر جاسك و 6 مورد ديگر هم بين چابهار و مرز ايران و پاكستان بويژه شمال خليج گواتر قرار گرفته است. مهمترين اين گل‌فشان ها در 95 كيلومتري غرب بندر كنارك و در دشت كهير نرسيده به روستاي تنگ در زميني مسطح واقع شده و داراي سه تپه كوچك گل‌فشان است كه يكي از آنها شبيه آتشفشان و در حال حاضر فعال است و بقيه آنها نيز از چند سال قبل به صورت غيرفعال درآمده‌اند . در بلنداي اين تپه‌ها، دهانه‌هايي به قطر چند سانتي متر وجود دارد و از دهانه گل‌فشان كه در حال حاضر فعال است، به طور متناوب گل خاكستري رنگ خارج شده و به سوي دامنه‌ها سرازير مي‌شود. دوره تناوب اين پديده نادر و زيبا ده تا پانزده دقيقه است كه اين عمل با لرزش خاك همراه است و گاهي به هنگام خروج گل، صدايي همانند شليك تفنگ از آن به گوش مي‌رسد.گل‌فشان‌هاي ايران بيشتر در جلگه‌

ساحلي درياي عمان بخصوص بلوچستان جنوبي تمركز دارند و بيشتر آنها در حال حاضر فعالند، اما فعاليت آنها در فصول مختلف از سالي به سال ديگر تغيير پيدا مي‌كند. اين پديده بطور عمده در فصول پرباران از جاذبه‌هاي نادر و ديدني استان به شمار مي‌رود. گل‌فشان‌ها در ميان بوميان ساكن استان سيستان و بلوچستان و هرمزگان به صورتهاي مختلفي تلفظ مي‌شود. مردم منطقه گواتر، جلگه دشتياري و شرق بلوچستان گل‌فشان را به لهجه محلي بوتن واهالي چابهار، كهير و زرآباد آن را گل پاشان و ناپك به معناي ناف زمين يا ناف دريا مي نامند و در بين ساكنان شرق استان هرمزگان نيز به آب باد معروف است.

کوه گل افشان (چشمه گل افشان بندر تنگ؛ چابهار)

يکي از ديدني هاي حيرت انگيز شهرستان چابهار، کوه هاي گِل افشانآن است که مهم ترين آنها در نقطه اي نزديک به کُنارک به نام بندر تَنگ قرار دارد. کوه گل افشان بندر تنگ با ارتفاع تقريبي 100 متر و قطر قاعده کمي بيش از 100 متر در فاصله حدود 100 کيلومتري شهرستان چابهار قرار دارد. اطراف اين کوه را بياباني وسيع فرا گرفته که ظاهرا اين بيابان نيز همچون خود کوه ماحصل اتفاقاتي درون زمين است. اطراف کوه به فاصله حدود 200 متر از کوه، چاله اي به عمق حدود 2 متر ايجاد شده که براي رسيدن به کوه بايد وارد اين چاله شد.

کوه گل افشان بندر تنگ؛ چابهار

بالا رفتن از کوه اگر فصل بارندگي نباشد؛ تقريبا راحت است. در بالاترين نقطه کوه چاله اي به قطر کمتر از يک متر و به عمق حدود نيم متر وجود دارد که با گل پوشيده شده است. در فواصل زماني حدود يک دقيقه، مقداري گل با صداي خاصي شبيه به ترکيدن يک حباب، از چاله خارج و به اطراف پراکنده مي شود. احتمالا تمام اين کوه در طول ساليان دراز بر اثر فعاليت اين چشمه ايجاد شده باشد. در کنار اين کوه، دو کوه کم ارتفاع ديگر وجود دارد که به نظر مي رسد زماني آنها نيز گل افشان بوده اند.

دهانه کوه گل افشان بندر تنگ؛ چابهار 

نظرهاي گوناگوني در مورد علت وجود اين چشمه ها ذکر شده که آنوبانيني محتمل ترين آنها را بيان مي نمايد. به علت نزديکي زياد اين منطقه به اقيانوس هند و همچنين شکل خاص پوسته زمين در اين ناحيه، پوسته اقيانوس با شيب بسيار تندي در زير اين منطقه به داخل زمين فرو مي رود كه باعث به وجود آمدن فشارهاي زيادي به پوسته زمين مي گردد. فشار به وجود آمده باعث خروج آب و به همراه آن گل و لاي مي شود. اين عامل يكي از علت هاي بوجود آمدن گل افشان ها و چشمه هاي آب معدني فراوان در اين منطقه به حساب مي آيد.

سرد بودن گل و عدم وجود بخار به همراه آن تاييدي بر صحت ادعاي ذکر شده است. زيرا در مناطقي که پديده هاي مشابهي به علت گرماي زمين و فعاليت هاي آتشفشاني رخ مي دهد، خروج آب گرم به همراه بخار طبيعي تر است.



نظر خود را برای ما ارسال نمایید